Świnka Bogusław może h. Prus (zm. 1435), kanonik poznański i włocławski, oficjał poznański, oficjał i wikariusz generalny warszawski i włocławski.
Pochodził z miejscowości Świnki (obecnie Sinki) w woj. brzeskim kujawskim, gdzie dziedziczyła drobna szlachta z rodów Świnków i Prusów. Jego ojcem był bliżej nieznany Przybysław, a braćmi: dziedziczący w Świnkach Wojciech oraz może Szymon i Wojsław. Znak notarialny Ś-i przedstawia stylizowany podwójny krzyż, w którym można dopatrywać się podobieństwa do h. Prus.
Ś. wystąpił w dn. 6—8 XI 1403 jako kleryk diec. włocławskiej i notariusz publiczny kreacji cesarskiej, poświadczając wyrok oficjała włocławskiego Mikołaja z Jasiony, oraz 20 II 1404, spisując jego kolejny wyrok. Pod koniec t.r. nadal przebywał w konsystorzu włocławskim; jego działalność sugeruje, że miał wiedzę na temat przebiegu procesu kanonicznego. W r. 1407 był studentem Wydz. Prawa uniw. w Pradze, ale nie wiadomo, czy studia ukończył. Prawdopodobnie cieszył się opinią dobrego prawnika, skoro nie posiadając prebendy w kapit. włocławskiej objął przed 2 VI 1413 we Włocławku urząd oficjała bp. kujawskiego Jana Kropidły. Dzięki protekcji bp. poznańskiego Andrzeja Łaskarza z Gosławic otrzymał przed 11 V 1417 kanonię w poznańskiej kapit. katedralnej po zmarłym dziekanie lubuskim Piotrze Wendelerze, uposażoną 4 grzywnami rocznego dochodu. Objęcie kanonii było prawdopodobnie związane z mianowaniem go na urząd oficjała poznańskiego, na którym został poświadczony tego samego dnia. Ś. blisko współpracował z wikariuszem «in spiritualibus et temporalibus» biskupa poznańskiego, Wincentym z Marcinkowa. Był często wyznaczany jako zastępca (locumtenens) Wincentego (począwszy od 21 VI 1417 oraz w dn. 4—9 VII t.r. i 4 II 1418), jego sędzia delegowany, lub poświadczał czynności podejmowane na jego audiencjach wikariackich. Pełnił też obowiązki instygatora, a z Wincentym, sędziego polubownego. Jako posiadacz beneficjum paraf. w Izbicy (obecnie Izbica Kujawska), szacowanego na 40 grzywien rocznego dochodu, wystąpił 16 VII 1418 z supliką do papieża Marcina V o prowizję na objętą już z mocy prowizji biskupiej poznańską kanonię katedralną, a 29 I 1419, o możliwość kumulacji z posiadaną kanonią altarii w katedrze włocławskiej, zapewne była to altaria p. wezw. św.św. Janów i św. Andrzeja Apostoła, którą zachował do śmierci. Potrafił dobrze zorganizować pracę w konsystorzu, skoro za jego oficjalatu kilkakrotnie wzrosła liczba rozpatrywanych tam spraw; w razie potrzeby przedłużał audiencje sądowe do wieczora lub kontynuował je w inne niż wyznaczone na to dni. W tym czasie w jego otoczeniu przebywali Wojsław ze Świnek, jego domniemany brat, zapewne identyczny z Wojsławem ze wsi Piaski, oraz notariusz Nasięgniew z Sułkowa. Z powodu wyjazdów z Poznania, może na zlecenie bp. Łaskarza lub dla wykonywania obowiązków duszpasterskich w Izbicy, od 25 VIII 1419 zaczął Ś. powierzać prowadzenie spraw sądowych w konsystorzu surogatom, głównie kanonikowi poznańskiemu Hektorowi z Koziemina. Dn. 1 V 1420 spisał testament, mocą którego przekazał w depozyt wikariuszowi wieczystemu w katedrze poznańskiej Pawłowi z Myślątkowa 12 grzywien, 7 szerokich gr i 28 gr w obiegowej monecie (półgroszkach), zobowiązując, by po jego śmierci dał 12 grzywien bratu Wojciechowi, 7 szerokich gr i 14 gr w obiegowej monecie oraz książki bratankowi Przybysławowi, studentowi w Krakowie, a pozostałe pieniądze rozdysponował po połowie między kanoników i wikariuszy poznańskiej katedry, zapewne z przeznaczeniem na wydatki związane z pogrzebem. W poł. września t.r. uczestniczył Ś. w synodzie diecezjalnym, zorganizowanym z inicjatywy bp. Łaskarza. Funkcję oficjała poznańskiego pełnił do 22 XI 1422, kiedy urząd objął jego kolega uniwersytecki z Pragi, Maciej Korzbok. Zamiana ta była prawdopodobnie związana z zamierzoną przez bp. Łaskarza podróżą na sobór do Pawii i koniecznością reorganizacji administracji diecezjalnej. Najpewniej Ś-i, jako wikariusza generalnego biskupa i oficjała w Ks. Maz., dotyczyła prośba biskupa o zwolnienie na dwa lata od obowiązku rezydencji przy parafii w diec. włocławskiej, skierowana 24 IV 1423 do papieża. Urząd oficjała warszawskiego złożył zapewne przed 27 I 1424, gdy jako oficjała wzmiankowano Wincentego Kota z Dębna; nie wiadomo czy nadal sprawował urząd wikariusza warszawskiego. W listopadzie 1423 uczestniczył Ś. w uchwaleniu statutu o wyrównaniu dochodów z prebend prałackich i kanonickich. T.r. został też poświadczony na poznańskiej prebendzie kanonickiej «fundi» Pełczyn; nie wiadomo, czy była to dotychczas posiadana przez niego kanonia, czy inna, gdyż jej uposażenie w wysokości ponad 10 grzywien rocznie było wyższe niż wcześniej przez niego deklarowane. Dn. 21 X 1424 był Ś. posłem kapit. poznańskiej na zjazd kleru ze szlachtą w Gnieźnie w sprawie sporu o pobór dziesięcin; w źródle wystąpił z urzędem oficjała, dotyczącym może któregoś z oficjalatów foralnych w wielkopolskiej części diecezji albo też odnoszącym się omyłkowo do jego funkcji wikariackich w archidiakonacie warszawskim (tamtejszym oficjałem był do września 1425 Wincenty Kot). W r. 1425 pełnił funkcję subkolektora Kamery Apostolskiej w diec. włocławskiej i zapewne zebrał 60 fl.
Śmierć bp. Łaskarza (24 VIII 1426) wplątała Ś-ę w spór o obsadę biskupstwa poznańskiego między papieżem Marcinem V, promującym Mirosława z Brudzewa, a królem polskim Władysławem Jagiełłą, zabiegającym o to biskupstwo dla Stanisława Ciołka. Najpewniej w trakcie trwania sporu administrator diec. poznańskiej Mikołaj Kicki, rządzący w imieniu tamtejszej kapituły i papieskiego nominata, powierzył Ś-ce zarząd dobrami biskupów poznańskich w archidiakonacie warszawskim; świadczyło to o zaufaniu kapituły i docenieniu jego umiejętności administracyjnych. Władysław Jagiełło bowiem, karząc kapitułę za brak poparcia dla Ciołka polecił zająć jej dobra, nie miał jednak władzy, by uczynić to na zarządzanym przez Piastów Mazowszu. Pragnąc zarazem wynagrodzić Wincentego Kota król nalegał latem 1427 w listach do kapit. poznańskiej, jej prepozyta Wojciecha Jastrzębca (Młodszego) i do Kickiego na odsunięcie Ś-i, plebana w Izbicy, od administracji tenutą mazowiecką, nazywając go niesprawiedliwie «nieużytecznym i marnotrawnym zarządcą». Wraz z zarządem mazowieckich dóbr biskupstwa poznańskiego sprawował też Ś. funkcję tamtejszego oficjała, a może również wikariusza generalnego. Jako oficjał warszawski wystąpił jeszcze na posiedzeniu generalnym kapit. poznańskiej 18 XI i 20 XI 1428; wobec nasilającego się konfliktu między nowym bp. poznańskim Stanisławem Ciołkiem a kapitułą, coraz mniej angażował się w jej działalność. Pojawił się w Poznaniu 1 VII 1429 na posiedzeniu generalnym kapituły, głosując m.in. za odrzuceniem wniosku bp. Ciołka o udzielenie mu kontrybucji. Poparł jednak wówczas jego wniosek o zwołanie na początek listopada synodu diecezjalnego, a nazajutrz również wniosek o udzielenie królowi wsparcia w wysokości 30 grzywien. Aprobował decyzję kapituły z 4 VII t.r. w sprawie zaostrzenia rygorów statutu o zrównaniu dochodów z prebend prałackich i kanonickich, a 5 VII m.in. decyzję, by prałatom lub kanonikom towarzyszącym biskupowi bez jej zgody wstrzymać wypłacanie refekcji. Dn. 23 VIII został wyznaczony z innymi kanonikami do rozgraniczenia wsi kapitulnej Rogalinek.
Między 6 X a 17 X 1429 powołano Ś-ę na urząd oficjała włocławskiego; 18 X t.r. wystąpił także jako wikariusz generalny bp. włocławskiego Jana Szafrańca. W powierzeniu tych funkcji dopatrywać się można uznania ze strony bp. włocławskiego dla Ś-i, nieomal zawodowego sędziego i chyba zdolnego administratora. Na początku listopada pojawił się w Poznaniu na posiedzeniu generalnym kapituły i przyjął z innymi kanonikami 8 XI sprawozdanie finansowe Korzboka za wydatki na łaźnię; 18 XI kapituła przyznała mu 1 grzywnę za rozgraniczenie Rogalinka. Prawdopodobnie przebywał w Poznaniu do początku stycznia 1430, gdyż w okresie 12 XI 1429 — 5 I 1430 funkcję oficjała włocławskiego (zapewne jako locumtenens) sprawował za niego archidiakon pomorski Maciej (może Winzinger), nazwany także 26 XII 1429 wikariuszem generalnym. Ś. we Włocławku pojawił się ponownie 8 I 1430, sprawując funkcje urzędowe oficjała, a od 17 I t.r. także wikariusza generalnego. Dn. 3 VII wziął udział w posiedzeniu generalnym kapit. poznańskiej i 4 VII został wyznaczony na jednego z sędziów polubownych w sporze między byłym kantorem Janem z Opola a Wyszotą z Górki i wikariuszami wieczystymi katedry o dochody z kantorii poznańskiej oraz altarii św.św. Szczepana, Wojciecha i Katarzyny w katedrze poznańskiej. Zapewne już 6 VII w imieniu sędziów ogłosił wyrok w bulwersującej współczesnych sprawie związanej z zaburzeniami psychicznymi Jana i kuratelą nad nim, przyznając Janowi dochody z tych prebend w wysokości 50 grzywien. Ponownie we Włocławku pojawił się 16 VII i podjął czynności urzędowe oficjała. W prace kapit. poznańskiej więcej się nie angażował, zapewne w związku z objęciem przed 16 XI kanonii we włocławskiej kapit. katedralnej, którą posiadał, zdaje się, do śmierci. W Poznaniu 16 I 1431 zwrócił kapit. poznańskiej, może przez swego pełnomocnika, wieś prestymonialną Rogalinek. Jako kanonik poznański został jeszcze poświadczony 24 I t.r., jednak już 26 I w protokole kapit. poznańskiej wspomniano, że oddał także wieś Pełczyn, która stanowiła «fundum» jego poznańskiej prebendy, a 15 II został nazwany byłym kanonikiem poznańskim. W Poznaniu pojawił się jeszcze 14 XI 1433, kwitując odbiór 6 grzywien za pozostawiony w Rogalinku żywy inwentarz. Po raz ostatni wystąpił jako oficjał i kanonik włocławski 15 IX 1434 i zapewne wkrótce potem zmarł. Ś. posiadał we Włocławku własną kurię kanonicką; po jego śmierci taksa za korzystanie z niej wynosiła 12 kop gr.
Librowski S., Inwentarz realny dokumentów Archiwum Diecezjalnego we Włocławku, T. 1: lata 1232—1550, Włocławek 1994 s. 126 dokument 226; toż, T. 3: lata 1416—1770, Włocławek 1995 s. 23—51; — Chodyński S., Konsystorze w diecezji kujawsko-pomorskiej, Włocławek 1912 s. 10; Chwalibogowska J., Ród Prusów w wiekach średnich, Tor. 1948 s. 74; Dembiński P., Poznańska kapituła katedralna w czasach Andrzeja Łaskarza, w: Andrzej Łaskarz. Dyplomata, duchowny 1362—1426, Red. T. Jurek, Konin 2015 s. 41—72; tenże, Poznańska kapituła katedralna schyłku wieków średnich. Studium prozopograficzne 1428—1500, P. 2012; G ą siorowski A., Kanonicy włocławscy w najstarszej metryce kapitulnej (1435—1500), w: Duchowieństwo kapitulne w Polsce średniowiecznej i wczesnonowożytnej. Studia nad pochodzeniem i funkcjonowaniem elity kościelnej, Red. A. Radzimiński, Tor. 2000 s. 40; Możejko B., Ród Świnków na pograniczu polsko-krzyżackim w średniowieczu, Gd. 1999 s. 31; Nowacki, Dzieje archidiecezji pozn., II 229; — Acta capitulorum, I, II; Album seu matricula Facultatis Juridicae Universitatis Pragensis ab anno Christi 1372 usque ad annum 1418, w: Monumenta historica Universitatis Carolo-Ferdinandeae Pragensis, Pragae 1834 II 115; Bull. Pol., IV; Cod. epist. Vitoldi; Cod. Pol., II cz. 1 nr 343 (opublikowany znak notarialny Ś-i), cz. 2; Kod. maz. (Lubomirskiego); Kod. Wpol., V nr 115 (z błędną datą), VIII, IX, XI,; Księga ziemi czerskiej (Wyd. T. J. Lubomirski), W. 1879 nr 1659; Księgi sądowe brzesko-kujawskie 1418—1424, Wyd. J. K. Kochanowski, W. 1905 nr 908, 1250, 1292, 1626, 2074, 3282, 3658, 3715, 3736, 3775, 3820, 3823, 3879, 3920, 3940; Liber beneficiorum dioecesis Posnaniensis anni 1510, Wyd. J. Nowacki, P. 1950 s. 40; Metrica capituli Wladislaviensis antiquissima (1435—1518). CD-ROM, P.—Kórnik 2001; Repertorium Germanicum. Verzeichnis der […] Registern und Kameralakten…, Oprac. K. A.Fink, Berlin 1943 IV/I kol. 276—277; — Arch. Archidiec. w Gnieźnie: Acta consistorii, sygn. ACons. A 1 k. 159; Arch. Archidiec. w P.: Acta consistorii, sygn. AC 3 k. 5v, 6v, 9—9v, 10—12, 23, 25, 28, 28v, 45—5v, 60v, 69v, 79, sygn. AC 4 k. 23, 27v, 61v, 63v, 90, 97v, 110, 135, 141v, 146v, 156v, 169, 180, sygn. AC 5 k. 2, 9, 51, Capitulum Posnaniense, sygn. CP 28 k. 7, 14v—15v, 16—16v, 19, 20v, 24—5, 44v—5v, 48, 52v, 61; IH PAN w P., Pracownia Słown. Hist.-Geogr. Wpol. w Średniowieczu: Kozak A. i in., Konsystorz generalny w Poznaniu. Indeks łączny ksiąg AC 1—4 (1404—1420); — Internet: rg-online.dhi-roma.it/RG/4/1195 Repertorium Germanicum Online, RG IV 01195.
Paweł Dembiński